Тарыхты калыптандырган ачылыштар жылы: 2025-жылы Туркиянын археологиялык жетишкендиктери

20:45, 31 Янв.

Миңдеген жылдар бою цивилизациялардын бешиги болуп келген Анатолия аймагындагы Түркия жерлери адамзаттын жалпы мурасын бүгүнкү күнгө чейин ачып келүүдө. Чыгыштан батышка, түндүктөн түштүккө чейин созулган Түркия аймагы адамзат тарыхын калыптандырган цивилизациялардын изин чагылдырган ачык асман алдындагы музей катары кызмат кылат.

«Мурастан келечекке» (Legacy to the Future) долбоору дал ушул баалуу тарыхый мурастарды даңазалоону, археологиялык иштерди өлкө боюнча кеңейтүүнү жана Түркия археологиясында жаңы, динамикалуу доорду баштоону максат кылат.

Өткөн жылы бул демилгенин алкагында ар кыл доорлорго жана цивилизацияларга таандык көптөгөн табылгалар аныкталды.

Бул ачылыштар адамзат менен айлана-чөйрөнүн өз ара байланышын жаңы көз караштан кароого шарт түзүп, 2025-жылды археологиялык эстеликтердеги зыяратчылар үчүн тажрыйбаны байыткан жана маданий мурастын көрүнүктүүлүгүн арттырган өзгөчө жылга айлантты.

Эми былтыркы жылдагы Түркиянын эң маанилүү археологиялык табылгаларына токтололу.

Неолит дооруна таандык ачылыштар Шанлыурфа аймагындагы неолит доорунун казууларын камтыган Taş Tepeler долбоору 2025-жылы өзүнүн 5 жылдыгын белгилеп, былтыр маанилүү ачылыштарга күбө болду.

Карахан-тепеден үч жаныбар элеси түшүрүлгөн кичинекей идиш табылып, ал азырынча белгилүү болгон эң алгачкы үч өлчөмдүү мифологиялык сүрөт катары бааланууда. Ошондой эле адам жүзү чегилген Т-түрүндөгү таш мамы табылган.

Гөбеклитепеде дубалга орнотулган адам элеси курмандыкка арналган сыйынуу белгиси катары аныкталса, Сайбурч аймагынан оозу тигилген абалдагы каза болгон адамды чагылдырган айкел табылды.

Ал эми Сефертепеден эки адам жүзү түшүрүлгөн рельеф жана эки беттүү мончок табылган. Байыркы Троядагы байлык менен бийликтин символдору Чанаккаладагы Троя шаарында уланып жаткан казуулар учурунда б.

з.ч. болжол менен 2500-жылдарга таандык Эрте Бронза доорунун алтын фибуласы (төөнөгүч) жана сейрек кездешүүчү жадеит ташы табылды. Социалдык статус менен бийликтин белгиси катары колдонулган бул алтын буюм дүйнө жүзү боюнча белгилүү болгону үч гана нускасынын эң мыкты сакталган үлгүсү болуп, акыркы 100 жылдагы эң маанилүү археологиялык ачылыштардын бири катары бааланууда.

Осмон деңиз тарыхына суу алдынан көз чаптыруу Мугланын Датча районуна жакын жайгашкан Кызлан Осмон кемесинин калдыктарында жүргүзүлгөн суу алдындагы казуулар Осмон империясынын деңиз тарыхын чагылдырган олуттуу табылгаларды алып чыкты.

XVII кылымга таандык Түркиядагы жападан жалгыз белгилүү Осмон кемесинен 30дан ашык мылтык, 50дөн ашык граната, миңдеген ок-дарылар, Осмон дооруна таандык эң ири тамеки чоорлор жыйнагы жана кытай фарфору табылды.

4 500 жылдык идолдор Күтахья аймагындагы Батыш Анатолиянын эң ири Бронза дооруна таандык конуштарынын бири болгон Тавшанлы Хөйүктө археологдор 4 500 жылдык идолдорду табышты.

Мрамордон, сөөктөн жана терракотадан жасалган бул айкелдер очоктун айланасына тизилип коюлган абалда табылып, ошол доордогу диний ишенимдер тууралуу баалуу маалыматтарды берет.

Кара деңиздеги жылмайган Медуза Бартын облусунун Амасра районунда жайгашкан байыркы Амастрис шаарындагы 2 миң жылга жакын тарыхы бар стоа курулушу «Мурастан келечекке» долбоорунун алкагында кылдат калыбына келтирилүүдө.

Реставрация иштеринин жүрүшүндө сейрек кездешүүчү, жылмайган Медуза элеси табылды.

Мифологияда Медуза — жылан чачтуу, курч тиштүү, көз карашы менен адамды ташка айланта турган жин катары белгилүү.

Эфестеги Сераписке арналган дагы бир табылга Измирдеги ЮНЕСКОнун тизмесине кирген Эфес шаарынан Египеттин кудайы Серапис түшүрүлгөн рельефи бар терракотадан жасалган түтүн чыгаруучу идиш табылды.

Арткы бетиндеги жазуусунун аркасында бул буюм мурда Терраса үйлөрүнөн табылган ушу сыяктуу эле идиш менен байланыштырылды. Бул Эфесте бирдей буюмдарды жасаган устакананын болгонун же мындай буюмдардын туруктуу соода жүгүртүүсү бар экенин көрсөтөт.

Караман аймагындагы ыйык нан табылгалары Караман облусундагы байыркы Топрактепе (Эйренеполис) шаарында жүргүзүлгөн казуулар учурунда б.

з. VII–VIII кылымдарга таандык беш даана күйүп калган нан табылды. Адистер Мальта крестинин жана Иса Машаяктын сүрөтү түшүрүлгөн бул нандар алгачкы христиан жөрөлгөлөрүндө колдонулган ыйык нан болушу мүмкүн экенин белгилешет.

Вандагы эң ири сактоо комплекси катары питостор Ван облусунун Ипекйолу районундагы Эрек тоосунун этегинде жайгашкан Кевенли чебесинин урандыларында жүргүзүлгөн археологиялык иштердин жүрүшүндө урарту дооруна таандык, май, дан азыктары жана суусундуктарды сактоо үчүн колдонулган клинопись жазуулары бар 76 даана чоң сактоочу идиш — питос табылды.

Бул табылга Ван аймагында бүгүнкү күнгө чейин аныкталган эң ири сактоо комплекси катары бааланууда.

Рубрика: Основное. Читать весь текст на vesti.kg.

Абай облысында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шаралары жүйелі түрде жүргізілуде Қазақстан Республикасының Президенті Қасым‑Жомарт Кемелұлы Тоқаев өз жолдауында: Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес – мемлекеттік саясаттағы басты басы...

Дизайнер-модельер Ұлттық ұлан сапына қосылды Өскемен қаласындағы түзеу мекемесін күзететін Ұлттық ұланның 6699 әскери бөлімі таяуда екі жүзге жуық жас сарбазбен толықты. Құқықтық тәртіп әскеріне...

ISLOM ISMOILOV: «IKKINCHI BOʻLIMDA YOSHLARGA IMKONIYAT BERDIK» «Нефтчи»-«Aluminij» баҳси якунига етгач жамоамиз бош мураббийи Исломбек Исмоилов мухбиримизга қисқача интервью берди: — Бугун...

Жаңа Ата заң жобасына қатысты таралып жатқан жалған ақпарат Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы жобасының мәтінінде шетелдіктерге жер сатуға тыйым салу алынып ...

Шалқар көліндегі мұз шоуы 500-ге жуық көрерменді жинады Шалқар көлінде ұйымдастырылған мұз шоуы өңір тұрғындары мен қонақтарының ерекше қызығушылығын тудырды. Бүгінгі шараға 500-ге жуық адам келді. Қала тұ...

NDU-nun rektoru Elbrus İsayev media nümayəndələri üçün brifinq keçirib NDU-nun rektoru Elbrus İsayev media nümayəndələri üçün keçirdiyi brifinqdə 2025-ci ilin yekunları barədə geniş təqdimatla çıxış edib. “Cagdas.a...

Sağlamlığınız təhlükədədir: Bu məhsullar sizi ölümə aparır Son dövrlərdə qida məhsullarının rənginin dəyişdirilməsi ilə bağlı müxtəlif iddialar gündəmə gəlib. Sosial şəbəkələrdə yayılan videolarda bəzi meyvə ...

Paşinyan niyə “Türkiyə agenti” elan olundu: Ermənistan “Rusiyanın düşmənləri” sirasına yerləşir Kremlə yaxın siyasi dairələrdən verilən açıqlamalar Ermənistanın Rusiya orbitindən çıxma ehtimalının yaratdığı qorxunu ifadə edir… Paşinyan hak...

Ата Заңдағы тіл мәселесі: Жаңа жобадағы заңдық нақтылаулар STEPPENEWS.KZ: Қазақстандағы мемлекеттік реформалар аясында Негізгі Заңның жаңа жобасы көпшілік талқысына ұсынылды. Конституциялық реформа жөніндегі ...

Болашақта қандай мамандықтар жойылады? STEPPENEWS.KZ: Болашақ келді деп айтуға болады, себебі технологиялық өзгерістер біздің еңбек нарығымызды көз ілеспес жылдамдықпен өзгертіп жатыр. Көп...

2016-2026: Астана қалай өзгерді? (Фоторепортаж) Астанаға енді келгендер қаланың көрікті жерлерін көріп тамсанып жататын шығар. Ал қалада көптен тұрып келе жатқандар үшін елорда көз алдында өскен ба...

Қару ұстауға талап қатаяды: Сенат қауіпсіздікке қатысты жаңа заңды мақұлдады Тиісті заң жобасын Сенат депутаттары жалпы отырыста қолдады. Құжат күзет қызметі, тұрғын үй төлемдері және құқық қорғау органдарының жұмыс тәртібіне ...

Prezident İlham Əliyev Avstraliyanın Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev yanvarın 30-da Avstraliya İttifaqının ölkəmizdə yeni təyin olunmuş fövqəladə və səlahiyyətli səfir...

İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun zəmanəti ilə sahibkarlara 684 milyon manat kredit verilib Ölkəmizdə qeyri-neft sektorunun inkişafı, biznes və investisiya mühitinin əlverişliliyinin daha da artırılması, sahibkarların maliyyə resurslarına çı...

«Адмиралдың» бас бапкері «Барыспен» өткен матчтағы арандатулар туралы айтты «Адмирал» командасының бас бапкері Олег Браташ КХЛ тұрақты чемпионатындағы «Барысты» 5:2 есебімен жеңген матчтан кейін пікір білдірді, деп хабарлайды...

Дуглас Жуниор: «Қазақ футзалы маған бәрін берді» Қазақстан ұлттық құрамасының және «Қайрат» футзал клубының бұрынғы ойыншысы Дуглас Жуниор халықаралық мансабын аяқтау туралы шешімі, Какао,...

Buxorolik Javohir Bozorov shaxmat bo‘yicha O‘zbekiston chempioni bo‘ldi Joriy yilning 24–30-yanvar kunlari Navoiy viloyatida 20 yoshgacha bo‘lgan yoshlar o‘rtasida shaxmat bo‘yicha O‘zbekiston chempionati bo‘lib o‘tdi. Mu...

Tashqi ko‘rinishi tanqid qilingan, ammo yulduzga aylanganlar Millionlab heyterlar tinmay tanqid qilayotgan bir paytda mazkur yulduzlar yangi cho‘qqilarni zabt etmoqda. Hozirgacha tashqi ko‘rinishi uchun tanqid ...

Migrantlar giyohvand moddalar «podstava» qilinayotganini da’vo qilmoqda Markaziy Osiyo mamlakatlaridan kelgan migrant ishchilar tobora ko‘proq giyohvand moddalar bilan bog‘liq sxemalar qurboniga aylanmoqda. Natijada, ular...

Rossiyada migrantlar soni kamaydi 2026-yil boshiga kelib, Rossiyadagi xorijiy fuqarolar soni 5,7 millionga kamaydi. Bir yil oldin bu ko’rsatkich taxminan 6,3 million edi. Bu haq...

«САЙРИ САДА». Бо ҷалби меҳмонону сайёҳони хориҷӣ дар Душанбе хатсайри сайёҳии ройгон ташкил карда шуд ДУШАНБЕ, 31.01.2026. /АМИТ «Ховар»/. Имрӯз бо ташаббуси Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе бо ҷалби намоянадагони корпуси дипломатӣ, с...

Мактаби давлатдории муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон — намунаи барҷастаи тарбияи ватандӯстии шаҳрвандон ДУШАНБЕ, 31.01.2026 /АМИТ «Ховар»/. Дар асоси Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тарбияи ватандӯстии шаҳрвандон» тарбияи ватандӯстӣ R...

Як обрати якісне мастило для двигуна та трансмісії: експертний гід Правильний вибір моторної чи трансмісійної оливи — не просто технічне питання, а ключ до довговічності та надійної роботи вашого автомобіля. Автомобі...

Электромобиль: что это такое и почему за ним будущее Электрический транспорт давно вышел за рамки эксперимента и стал полноценной частью современного движения. Это транспорт, использующий электрическую ...

Егемендік пен аумақтық тұтастық Конституция жобасында өзгермейтін құндылық ретінде бекітіледі Фото: gov.kzКонституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады, деп хабарлайды Ult.kz.Бұл құжа...

Халық Кеңесі – Қазақстан халқының мүддесін білдіретін жоғары консультативтік орган Фото: telegram / Конституциялық СотБір палаталы Парламент үлгісі мен мемлекеттік органдардың жаңартылған жүйесіне арналған ережелер жаңа Конституция ...

Кыргызстанда «Жоопкерчиликтүү бол!» аттуу эркектер үчүн ден соолук айлыгы башталат Кыргызстанда «Жоопкер бол!» аттуу республикалык айлык башталууда, ал 18 жаштан жогору эркектердин инфекциялык эмес ооруларынын тобокелдик факторлорун...

Бүтін бір отбасы жоғалып кеткен Жангелдин ауылының тыныс-тіршілігі – фото Атырау облысында бүтін бір отбасы жұмбақ жағдайда жоғалып кетті. Кейіннен ерлі-зайыпты Максот Қарабалин мен Нәсіп Өтешқалиеваның сүйегі өздері тұрған...

Қытай АҚШ-тан Венесуэла президенті Мадуро мен оның жұбайын дереу босатуды талап етті ҚХР Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Мао Нин 6 қаңтарда Вашингтон Венесуэладағы әскери операциясы арқылы халықаралық қатынастардың тұрақтылығы...

Кыш жана жаз мезгилдеринде Антальянын тематикалык парктары 2026-жыл менен бирге Түркиянын туризм борбору Анталья (Antalya) үй-бүлөлүк эс алуу үчүн идеалдуу багыт катары өз ордун бекемдейт. Euromonitor уюмунун...

Bu sahədə Azərbaycanda qanun qəbul olunmasına ehtiyac var - Sosioloq “Limonçik Əli” adı ilə məşhurlaşan tiktoker Əli İsmayıllı da “trend”ə qoşulub. Belə ki, o, idmançı görünüşü əldə etmək üçün q...

AFCON finalındakı qalmaqala görə Seneqal və Mərakeşə ağır cəzalar verildi Afrika Futbol Konfederasiyası (CAF) yanvarın 18-də Rabatda keçirilən Afrika Millətlər Kubokunun final oyununda baş verən insidentlərlə bağlı Seneqal ...

Bakcell стал инновационным партнёром Peerstack Academy Лидер инноваций Bakcell начал стратегическое партнёрство с Peerstack Academy — программной академией XXI века. В рамках сотрудничества в качестве клю...

Представлены смартфоны Moto G17, G17 Power, G67 и G77 Компания Motorola представила на международном рынке сразу четыре новые модели смартфонов — Moto G17, G17 Power, G67 и G77. Технические характе...

Gənclərə veriləcək Prezident Mükafatının MƏBLƏĞİ Prezident İlham Əliyev dünın 2026-cı il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Medialive.az modern.az-a istinad...

Рыбакина әлемнің бірінші ракеткасын жеңіп, Australian Open-2026 жүлдесін иеленді Қазақстан теннисшісі қарсыласының сценарийі бойынша өтіп жатқан финалды өз пайдасына шешіп, одан чемпиондық атақты тартып алды. Шешуші матчта ол ойын...

«Ұлттық қор – балаларға» қаражаты инвестиция арқылы өсе береді Қаңтар айының соңында «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы аясында кезекті төлем жүргізілді, деп хабарлайды Orda.kz. «1 ақпан демалыс күніне сәйкес ...

Қанат Бозымбаев Алматыдағы есептеу аспаптарын шығаратын кәсіпорындарға барды Жұмыс сапарына Алматы қаласының әкімі Дархан Сатыбалды, өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Жәннат Дүбірова, «ТКШ ҚазОрталық» АҚ басқарма төрағасы Н...

Алматыда жаңартудан өткен телекоммуникация және машина жасау колледжі қайта ашылды Қала әкімі Дархан Сатыбалды жұмыс сапары аясында білім беру ұйымына барып, оқу үдерісінің ұйымдастырылуымен танысты. Колледж телекоммуникация және ма...

Həmin sənədlərdə Şahzadə ilə bağlı şok detallar üzə çıxdı - Fotolar ABŞ Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən açıqlanan yeni Ceffri Epşteyn sənədlərində Böyük Britaniyanın titullarından məhrum edilmiş Şahzadə Endryu ilə bağlı ...

Б. Момышұлы атындағы әскери мектеп-интернат болашақ офицерлерді дайындайды Өскелең ұрпақты отансүйгіштікке тәрбиелеу – бүгінгі қоғам үшін аса өзекті мәселе. Осы бағытта Әулиеата өңірі алғашқылардың бірі болып ер балаларға ар...

Елде 400-ден астам жаңа дәрі-дәрмек өндіріледі Үкімет Қазақстанда 400-ден астам жаңа дәрі-дәрмек өндіру туралы келісімді мақұлдады. Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі хабарлады. Премьер-министр...